Nativ naftalan nefti

Naftalan – quyuq, qora-jigarrang yoki jigarrang rangdagi suyuqlik bo‘lib, tashqi ko‘rinishi jihatidan sanoat neft turlaridan kam farq qiladi. Naftalanning o‘ziga xos xususiyati uning yuqori solishtirma og‘irligidir (0,927 dan 0,970 gacha), bu birinchidan, yengil fraksiyalarning kam miqdorda bo‘lishi (boshqa neftlarda bu ko‘rsatkich 50% gacha yetadi), past qaynaydigan va parafin qatoriga mansub qattiq uglevodorodlarning yo‘qligi, ikkinchidan esa naften va aromatik uglevodorodlar hamda smolalarning yuqori miqdorda bo‘lishi bilan izohlanadi.

Nativ naftalan neftining tarkibi:

• naften uglevodorodlar (50-60%)
• aromatik uglevodorodlar (15% gacha)
• smolalar (25-30% gacha)
• naften kislotalari (1% gacha)
• azotli asoslar (0,3% gacha)
• suv (10-15% gacha)

Naftalanning ta’sir etuvchi boshlang‘ich moddasi naften uglevodorodlardir. Qisqa yon zanjirga ega bo‘lgan bu uglevodorodlar ko‘plab biologik faol moddalar – sterinlar, o‘t kislotalari, D vitamini, progesteronning asosini tashkil etadi. Ular buyrak usti bezlari po‘stlog‘ining steroid gormonlari biosintezida ishtirok etib, organizmning moslashuv-kompensator funksiyalarini rag‘batlantirishga yordam beradi. Bundan tashqari, naftalan neftida fiziologik jihatdan faol bo‘lgan ko‘plab mikroelementlar – rux, bor, marganets, yod, mis, litiy, rubidiy, kobalt, molibden va boshqalar aniqlangan bo‘lib, bu uning shifobaxsh ta’sir mexanizmida muhim ahamiyatga ega. Naftalanning azotli asoslari, shuningdek naften kislotalari ham biologik faollikka ega.

Naftalan neftidagi mikroelementlar miqdori: